De rol van de kinderrechter binnen de jeugdbescherming:
Een bestuurlijk en democratisch falen met enorme gevolgen.
In het Nederlandse stelsel van jeugdbescherming ligt een cruciale verantwoordelijkheid bij de kinderrechter. Kinderrechters beslissen over ondertoezichtstellingen-OTS, uithuisplaatsingen- UHP en verlengingen daarvan. Deze beslissingen grijpen diep in in het gezinsleven en bepalen in veel gevallen blijvend de levensloop van kinderen en ouders.
Juist daarom vereist deze taak een hoge mate van onafhankelijkheid, zorgvuldigheid en feitelijke onderbouwing. In de praktijk blijkt echter dat deze waarborgen structureel en ernstig onvoldoende worden gerealiseerd.
1. Ontbrekend feitenonderzoek
Kinderrechters baseren hun beslissingen in grote mate op rapportages van gecertificeerde instellingen (GI’s): dat zij de Diensten Jeugdbeschermingen, WSG en LdH. Deze rapportages bevatten vaak aannames, risicotaxaties en interpretaties, die niet systematisch worden getoetst aan objectieve feiten of onafhankelijke bronnen.
Het zelfstandig onderzoeken van feiten, een kernfunctie van de rechterlijke macht, blijft in veel zaken achterwege. Hierdoor ontstaat een structurele verwevenheid tussen jeugdinstanties en rechterlijke beschikkingen, waardoor de noodzakelijke checks and balances ontbreken.
2. Uitholling van hoor en wederhoor
Hoewel het horen van kinderen en ouders wettelijk is verankerd (onder meer in het IVRK en het EVRM), wordt dit in de praktijk vaak procedureel ingevuld.
Kinderen worden lang niet altijd gehoord, of hun verklaringen worden gerelativeerd of gefilterd door jeugdinstanties. Ouders ervaren dat hun verklaringen bij voorbaat met wantrouwen worden benaderd en onvoldoende worden meegewogen.
Dit ondermijnt het beginsel van hoor en wederhoor en schaadt het vertrouwen in de rechtsstaat.
3. Structurele machtsongelijkheid
De procespositie van ouders en kinderen is structureel veel zwakker dan die van G.I.’s: gecertificeerde instellingen ( beter gezegd geraffineerde instellingen). Deze GI’s beschikken over institutioneel gezag, expertise en continuïteit, terwijl ouders vaak te maken hebben met superautoritair gedrag, met beperkte eigen middelen ( geld) , complexe procedures en langdurige onzekerheid.
Tegenrapportages en onafhankelijke rapporten van deskundigen als bijv. een team van
dokters krijgen geen of onvoldoende gewicht. Fouten in dossiers leiden zelden tot corrigerende maatregelen of aansprakelijkheid.
4. Risicomijdend beslissen als systeemkenmerk
Een fundamenteel, maar onvoldoende erkend probleem is de structurele risicomijding binnen de kinderrechtspraak.
Het huidige systeem beloont voorzichtigheid in de vorm van ingrijpen, maar sanctioneert nauwelijks de schade die ontstaat door onterechte of langdurige uithuisplaatsingen. Er wordt al helemaal niet gewerkt bij de kinderrechters en binnen de jeugdbescherming aan terug – of inhuisplaatsing. Het woord TIJDELIJK zie je nergens ..… Er is nauwelijks kennis bij de kinderrechter over de gevolgen van een UHP of over die karige bezoekregelingen.
Kinderrechters opereren in een bestuurlijke context waarin:
1 het niet ingrijpen bij een later incident tot publieke en politieke verantwoording kan leiden;
2 het wél ingrijpen, zelfs wanneer dit achteraf schadelijk blijkt, zelden persoonlijke of
institutionele consequenties heeft. Kinderen 15 maal overplaatsen, dat kan wel …..
Deze asymmetrie leidt tot een voorspelbaar patroon: verlengen van maatregelen wordt de veilige
optie, terugplaatsing/inhuisplaatsing een groter risico. Dit is systematisch.
5. Gevolgen voor kinderen en gezinnen
De gevolgen van deze praktijk zijn ingrijpend: 1 kinderen verliezen langdurig het contact met hun ouders, 2 raken gehecht aan instellingen in plaats van aan opvoeders, en 3 lopen verhoogde risico’s op trauma, psychische schade en suïcidaliteit, 4 leidt in duizenden situaties tot ouderverstoting -ovs.
Deze schade wordt vaak pas erkend nadat maatregelen onomkeerbaar zijn geworden als deze schade ooit erkend zal worden door….. gemeenten, instanties of kinder”rechters”.
6. Politieke verantwoordelijkheid
De voortdurende focus op “verbetertrajecten”, pilots en rapportages heeft het kernprobleem niet opgelost. Het probleem is niet een gebrek aan kennis, maar o.a. een gebrek aan structurele hervorming en democratische controle door gemeenten.
Zolang:
kinderrechters niet verplicht worden tot aantoonbaar zelfstandig feitenonderzoek,
hoor en wederhoor niet inhoudelijk wordt afgedwongen,
machtsongelijkheid niet wordt gecorrigeerd, ouders niet worden gehoord
en risicomijdend beslissen niet expliciet wordt doorbroken,
blijft het systeem zichzelf reproduceren met blijvende enorme schade voor kinderen en gezinnen. De financiële gevolgen van deze (on)rechtspraktijken zijn nauwelijks te becijferen.
Conclusie
De kinderrechters en de hele jeugdbeschermingsketen functioneren formeel binnen de wet, maar faalt structureel in haar kernopdracht: het beschermen van het kind zonder onnodige en schadelijke scheiding van het gezin. Gezinnen worden opzettelijk kapot gemaakt en kinderen/ouders getraumatiseerd.
Werkelijke hervorming vereist politieke moed: niet nog meer praten over verbeteringen, maar het herstellen van rechtsstatelijke beginselen in de praktijk van de kinderrechtspraak.
COMMENTAAR DUTCH CHILD :
We strijden al jaren tegen die kinder”rechters”.
Werken kinder”rechters” nog wel op ambtseed?
Hebben ze ooit gehoord van het beginsel van proportionaliteit en subsidiariteit (kan de straf/de maatregel niet wat minder of anders?) in het recht? Waarom worden ouders bij voorbaat geframed (als slechterikken)? Is er sprake van criminaliseren van ouders, terwijl het hier gaat om CIVIEL recht? Hoe krijgen kinder”rechters” het voor elkaar om lukraak een advocaat te onderbreken? Waarom worden rapporten van belanghebbende jeugdinstanties altijd en altijd voor zoete koek aangenomen?
Dutch Child zal dit stuk weer mailen aan alle Kamerleden van de Vaste Commissie Justitie en Veiligheid Procedurevergadering 11 februari. Of dit enige zin zal hebben?
Kamerleden zijn al helemaal niet alert ..… zo is onze ervaring …..·
Download: MISSTANDEN BIJ KINDERRECHTERS